Zakład Mediów Elektronicznych UŁ
prof. Ryszard W. Kluszczyński

prof. dr hab. Ryszard W. Kluszczyński

Kierownik Zakładu Mediów Elektroniczych oraz Katedry Mediów i Kultury Audiowizualnej
email: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

Publikacje

Książki, katalogi i monograficzne numery czasopism
  • Guy Ben-Ary: Nervoplastica. Sztuka bio-robotyczna i jej konteksty kulturowe, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2015, ss. 256. 
  • Paradygmaty współczesnego kina (red. z Tomaszem Kłysem i Nataszą Korczarowską-Różycką), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, ss. 206. 
  • Trajektorie obrazów. Strategie wizualne w sztuce współczesnej (red. z Dagmarą Rode), Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, ss. 178. 
  • Ken Feingold: figury mowy, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2014, ss. 144. 
  • Mięso, metal i kod / rozchwiane chimery: Stelarc, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2014, ss. 256. 
  • Sztuka i kultura robotów. Bill Vorn i jego histeryczne maszyny, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2014, ss. 192. 
  • Wonderful Life: Laurent Mignonneau and Christa Sommerer, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2012, ss. 176. 
  • Crude Life: The Tissue Culture & Art Project – Oron Catts & Ionat Zurr, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2012, ss. 160.
  • W stronę trzeciej kultury. Koegzystencja sztuki, nauki i technologii, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2011, ss. 192. pdfpobierz książkę  
  • Sztuka interaktywna. Od dzieła-instrumentu do interaktywnego spektaklu, Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2010, ss. 344.
  • Współczesny (post)panoptykon, numer monograficzny „Kultury Współczesnej" 2009, nr 2, s. 240 [red. z Maciejem Ożogiem]. 
  • Perspektywy badań nad kulturą, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2008, ss. 266 [red. z Anną Zeidler-Janiszewską] 
  • Sztuka nowych mediów i jej konteksty kulturowe, Zeszyty Artystyczne ASP w Poznaniu, vol. 17, Poznań 2008, ss. 112. pdfpobierz czasopismo 
  • Virtual Art / Virtual Domains of Art, „Art Inquiry" Vol. X, Łódź 2008, ss. 208. 
  • Cyberarts / cybercultures / cybersocieties, „Art Inquiry", vol. V, 2003, ss. 276. 
  • Społeczeństwo informacyjne. Cyberkultura. Sztuka multimediów, Rabid, Kraków 2001, [2 wydanie: 2002], ss. 224. pdfpobierz książkę 
  • Izabella Gustowska: Namiętności i inne przypadki / Izabella Gustowska: Passions and Other Cases, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2001, ss. 48. 
  • Mirosław Rogala: Gesty wolności / Mirosław Rogala: Gestures of Freedom, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa – Galeria Sztuki Współczesnej: Bunkier Sztuki, Kraków 2001, ss. 152.
  • Kino i nowe media, numer monograficzny „Kwartalnika Filmowego" 2001, nr 35-36, ss. 412. 
  • Warsztat Formy Filmowej 1970-1977, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2000, ss. 120. pdfpobierz książkę 
  • Kinga Araya – Grounded, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2000, ss. 16. 
  • Film – wideo – multimedia. Sztuka ruchomego obrazu w erze elektronicznej, Instytut Kultury, Warszawa 1999; [2 wydanie Rabid, Kraków 2002], ss. 266. pdfpobierz książkę 
  • Obrazy na wolności. Studia z historii sztuk medialnych w Polsce, Instytut Kultury, Warszawa 1998, ss. 168. pdfpobierz książkę 
  • LAB 6. Międzynarodowa Wystawa Sztuki (Multi)medialnej / LAB 6. International Exhibition of (Multi)media Art, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 1997, ss. 88. 
  • Awangarda. Rozważania teoretyczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1997, ss. 112. pdfpobierz książkę 
  •  Lynn Hershman: Bunt ujarzmionych ciał / Lynn Hershman: Captured Bodies of Resistance, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa – Muzeum im. Leona Wyczółkowskiego, Bydgoszcz, 1996, ss. 98. 
  • LAB 5. Międzynarodowa wystawa filmu, video i sztuki komputerowej / LAB 5. International Exhibition of Film, Video, and Computer Art, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 1995, ss. 104. 
  • Józef Robakowski – Przestrzeń energii kinetycznej, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa, 1994, ss. 48. 
  • Środek Europy. Awangardowe kino i sztuka wideo w Austrii, Czecho-Słowacji, Polsce i na Węgrzech, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 1992, ss. 80. 
  • Film – sztuka Wielkiej Awangardy, PWN, Warszawa-Łódź 1990, ss. 184. pdfpobierz książkę 
  • Elokuva Diasporassa. Hahmotelmia Puolan avantgardistisen elokuva- ja videotaiteen historiasta, tłum. na fiński Leena Niemitalo, Like, Helsinki 1990, ss. 34. 
  • W kręgu zagadnień awangardy III, Acta Universitatis Lodziensis, Łódź 1990, ss. 304 [z Grzegorzem Gazdą]. 
  • Alexander Kluge i nowe kino zachodnioniemieckie, PAR, Łódź 1989, ss. 36. 
  • Film awangardowy w Polsce i na świecie, Łódzki Dom Kultury, Łódź 1989, ss. 232. 
  • Wybory i ryzyka awangardy. Studia z teorii awangardy, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa-Łódź 1985, ss. 180 [z Urszulą Czartoryską]
Studia, rozprawy i artykuły naukowe (wybór)
  • Kino interaktywne - porządkowanie pola, [w:] Paradygmaty współczesnego kina, red. Ryszard W. Kluszczyński, Tomasz Kłys i Natasza Korczarowska-Różycka, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, s. 41-74. 
  • Obrazy nomadyczne i postobrazy. Transformacja, transgresja i hybrydyczność w sztuce nowych mediów, [w:] Trajektorie obrazów. Strategie wizualne w sztuce współczesnej, red. Ryszard W. Kluszczyński, Dagmara Rode, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2015, s. 23-36. 
  • Znajdując siebie w innych. Wstępne refleksje na temat twórczości Kena Feingolda, [w:] Ken Feingold: figury mowy, red. Ryszard W. Kluszczyński, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2014, ss. 6-23. 
  • Stelarc - artysta osobny. Dziesięć refleksji na temat znaczenia twórczości Stelarca dla współczesnej sztuki, [w:] Mięso, metal i kod / rozchwiane chimery: Stelarc, red. Ryszard W. Kluszczyński, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2014, ss. 224-245. 
  • Twórczość Billa Vorna w kontekście współczesnych tendencji artystycznych, [w:] Sztuka i kultura robotów. Bill Vorn i jego histeryczne maszyny, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2014, ss. 152-185. 
  • Viewer as Performer or Rhizomatic Archipelago of Interactive Art, [w:] Relive. Media Art Histories, red. Sean Cubitt i Paul Thomas, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts - London, England 2013, s. 65-82. 
  • Between Estrangement and Loss: Some Thoughts on Vera Frenkel's Body Missing, [w:] Vera Frenkel, red. Sigrid Schade, Hatje Cantz, Ostfildern 2013, s. 185-194. Wersja niemiecka: Zwischen Entfremdung und Verlust: Gedanken zu Vera Frenkels Body Missing, [w:] Vera Frenkel, red. Sigrid Schade, Hatje Cantz, Ostfildern 2013, s. 185-194. 
  • Między autonomią a hybrydycznością. Wprowadzenie do sztuki nowych mediów, "Kwartalnik Filmowy" nr 82, lato 2013, s. 156-166. 
  • Experience - Memory - Identity. Media experiences as the foundations of hybridized identity, "Art Inquiry" vol. XV (XXIV), 2013, s. 31-46. 
  • Sztuka, obywatelu! "Dwutygodnik" nr 102, 2013.   www.dwutygodnik.com/artykul/4359-sztuka-obywatelu.html
  • Erkundung und Expression, [w:] Der Polnische Film. Von seinen Anfaengen bis zur Gegenwart, red. Konrad Klejsa, Schamma Schahdat, Margarete Wach, Schueren, Marburg 2013, s. 371-384.
  • Wielokierunkowy czas albo świat jako archipelag, [w:] Kinga Araya: Walking with Kinga, red. Karolina Więckowska, Kraków 2012, s. 26-39. pdf pobierz tekst
  • Od sztuki ekosystemów do refleksji krytycznej. Wstęp do analizy twórczości Christy Sommerer i Laurenta Mignonneau, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2012, s. 92-111.    pdfpobierz tekst
  • Przestrzenie generatywności. Wprowadzenie do twórczości Wojciecha Bruszewskiego, "Dialog" 2012, nr 7-8, s. 150-157. pdf pobierz tekst
  • Estetyka rozumnej troski, [w:] Crude Life: The Tissue Culture & Art Project. Oron Catts & Ionat Zurr, red. Ryszard W. Kluszczyński, Centrum Sztuki Współczesnej, Gdańsk 2012, s. 72-91.   pdfpobierz tekst
  • Od spektaklu do sztuki wspólnotowej. Działania Akademii Ruchu w przestrzeni publicznej, [w:] Akademia Ruchu. Miasto. Pole akcji, red. Anna Hegman, Kacha Szaniawska, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2012, s. 25-33. pdfpobierz tekst
  • Konceptualizm i sztuka interaktywna. Analiza polskich przykładów, [w:] Sztuka jako idea, ludzie, czas. W kręgu polskiego konceptualizmu, Numer specjalny półrocznika „Sztuka i Dokumentacja" wiosna 2012, nr 6, s. 73-78.   pdfpobierz tekst
  • Trzecia kultura. O współczesnych związkach sztuki, nauki i technologii, „Przegląd Kulturoznawczy" 2011, nr 1, s. 24-36.
  • Od cyfrowej tożsamości do architektury nanoświata. Uwagi o sztuce Victorii Vesny, [w:] Blue Morph. Victoria Vesna + James Gimzewski, red. Marta Korga, Anna Zalewska, Gdańsk 2011, s. 5-9.   pdfpobierz tekst
  • Zawsze pomiędzy. Notatki o obrazach i przestrzeniach (w ruchu), [w:] Anna Konik. Strach i zauroczenie, katalog wystawy, Galeria Atlas Sztuki, Łódź 2011, s. 4-6.
  • Żyjąc pomiędzy realnością a wirtualnością. Uwagi na temat twórczości Moniki Fleischmann i Wolfganga Straussa, [w:] Performing Data. Monika Fleischmann + Wolfgang Strauss, red. Krzysztof Miękus, Gdańsk 2011, s. 6-20.   pdfpobierz tekst
  • art@science. O związkach między sztuką i nauką, [w:] W stronę trzeciej kultury. Koegzystencja sztuki, nauki i technologii, red. Ryszard W. Kluszczyński, Gdańsk 2011, s. 32-42.   pdfpobierz tekst
  • Nomadic Images. Transmediality and hybridity in contemporary media art, „Art Inquiry" Vol. XIII, 2011, s. 121-136. 
  • Sztuka mediów w przestrzeniach publicznych, [w:] Między estetyzacją a emancypacją. Praktyki artystyczne w przestrzeni publicznej, red. Dorota Koczanowicz, Mateusz Skrzeczkowski, Wydawnictwo Naukowe DSW, Wrocław 2010, s. 42-57.   pdfpobierz tekst
  • Strategies of interactive art, „Journal of Aesthetics & Culture" (Stockholm), Vol. 2, 2010, www.aestheticsandculture.net/index.php/jac/article/view/5525.
  • Pochwała różnorodności, [w:] Mediations Biennale: Beyond Mediations, red. Marta Kabsch i Joanna Przygońska, Poznań 2010, s. 12-21. pdfpobierz tekst
  • Od kinestezji do interaktywności. Fragment z dziejów sztuki interaktywnej, [w:] Kody McLuhana. Topografia nowych mediów, red. Anna Maj, Michał Derda-Nowakowski, Wydawnictwo Naukowe ExMachina, Katowice 2009, s. 203-214.
  • Teoretyczno-kulturowe i filozoficzne konteksty sztuki interaktywnej, [w:] Interaktywne media sztuki, red. A. Porczak, ASP, Kraków 2009, s. 7-54.   pdfpobierz tekst
  • Między emancypacją a kontrolą. Sztuka interaktywna w perspektywie kulturowej, „Kultura Współczesna" 2009, nr 2 (60), s. 115-135.   pdfpobierz tekst
  • Action and Responsibility, [w:] Move. New European Media Art, red. Kristina Tieke, Werkleitz Gesellschaft e.V., Halle 2009, s. 47-50.   pdfpobierz tekst
  • Video Art in Poland, [w:] Transitland – Video Art from Central and Eastern Europe 1989-2009, red. Edit Andras, Ludwig Museum / ACAX, Budapest 2009, s. 147-152.
  • From Media Art to Techno Culture: Reflections on the Transformation of the Avant-gardes, [w:] Place Studies in Art, Media, Science and Technology. Historical Investigations on the Sites and the Migration of Knowledge, red. Andreas Broeckman i Gunalan Nadarajan, VDG Verlag, Weimar 2008, s. 103-123.
  • Doświadczenie – pamięć – tożsamość. Doświadczenie medialne jako fundament hybrydycznej tożsamości, [w:] Nowoczesność jako doświadczenie. Dyscypliny – paradygmaty – dyskursy, red. Anna Zeidler-Janiszewska, Ryszard Nycz, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej „Academica", Warszawa 2008, s. 170-184.   pdfpobierz tekst
  • Spaces of Intimacy, [w:] Proceedings of ISEA 2008. The 14th International Symposium on Electronic Art, red. Ingrid Maria Hoofd, Margaret Tan, Katherine Ho Kit Ying, ISEA2008 Pte Ltd, Singapore 2008, s. 270-272.
  • Metadyskursy w sztuce nowych mediów, [w:] Interfejsy sztuki, red. Antoni Porczak, Wydawnictwo ASP w Krakowie, Kraków 2008, s. 77-85. pdfpobierz tekst
  • Portret jako doświadczenie innego. Interaktywność i immersja w twórczości Luca Courchesne'a, [w:] Sztuka nowych mediów i jej konteksty kulturowe, red. Ryszard W. Kluszczyński, Zeszyty Artystyczne ASP w Poznaniu, vol. 17, Poznań 2008, s. 35-50.   pdfpobierz tekst
  • Od dzieła-interfejsu do remote-control art. Przyczynek do historii sztuki interaktywnej, [w:] Interfejs / Interface. VI Międzynarodowe Spotkania Sztuki, red. Józef Bury, BWA, Katowice, 2008, s. 108-111.
  • Interactive Art: Aspects, Histories and Strategies, „Art Inquiry", Vol. X, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, Łódź 2008, s. 120-144.
  • Re-Writing the History of Media Art: From Personal Cinema to Artistic Collaboration, „Leonardo. Journal of the International Society for the Arts, Sciences and Technology", Pergamon Press, Oxford-New York, Volume 40, 2007, nr 5, s. 469-474.   pdfpobierz tekst
  • From Film To Interactive Art: Transformations In Media Arts, [w:] MediaArtHistories, red. Oliver Grau, The MIT Press, Cambridge Mass. – London, England 2007, s. 207-228.   pdfpobierz tekst   Tłum. portugalskie: Do Filme a Arte Interativa: Transformacoes na Artemidia, tłum. z ang. Flavia Gisele Saretta, [w:] Arte, Ciencia E Tecnologia, red. Diana Domingues, Editora UNESP, Sao Paulo 2009, s. 219-237.
  • Hybridität als Bewusstseinszustand. Einige Gedanken zu Arbeiten von Lynn Hershman, Vera Frenkel und Kinga Araya, [w:] Kultureller Umbau. Räume, Identitäten, und RE/Präsentationen, red. Meike Kröncke, Kerstin Mey, Yvonne Spielmann, transcript Verlag, Bielefeld 2007.
  • Edukacja wizualna w XXI wieku, [w:] Edukacja wizualna, red. Grzegorz Sztabiński, Ewa Wojtyniak-Dębińska, Tomasz Załuski, ASP Łódź 2007, s. 18-20.
  • Medializacja sztuki i przestrzeń publiczna. Rozważania wokół twórczości Dominika Lejmana, „Arteon" 2007, nr 4, s. nlb.
  • Fotografia transmedialna Yumi Machiguchi, [w:] Yumi Machiguchi – Przestrzeń – czas – ruch, Galeria Forum Fotografii, Łódź 2007.
  • Jednostka – grupa – sieć. Przemiany awangardowych strategii twórczych, [w:] Wiek awangard, red. Lilianna Bieszczad, Universitas, Kraków 2006, s. 143-160.
  • Dylematy interaktywności (sztuka w kulturze partycypacji), „Przegląd kulturoznawczy" 2006, nr 1, s. 54-70.
  • Nowe media w przestrzeniach muzeum, [w:] Muzeum sztuki. Od Louvru do Bilbao, red. Maria Popczyk, Wyd. UŚ, Katowice 2006, s. 59-66.  pdfpobierz tekst
  • Paranoidalne zwierciadła. Refleksja o tożsamości we współczesnych (multi)medialnych praktykach artystycznych, [w:] Media – ciało – pamięć. O współczesnych tożsamościach kulturowych, red. Andrzej Gwóźdź i Agnieszka Nieracka-Ćwikiel, Instytut im. Adama Mickiewicza, Warszawa 2006, s. 282-298.   pdfpobierz tekst
  • The Loss and Retrieval of the Body, [w:] The Art and Films of Lynn Hershman Leeson, red. Meredith Tromble, DVD red. Kyle Stephan, University of California Press, Los Angeles 2005.
  • Granice i energie sztuki, [w:] Energia przekazu. Mikołajczyk, Robakowski, Rytka, red. Elwira Kozłowska, In Situ, Warszawa 2005.
  • Rafael Lozano-Hemmer – Caguamas Sinápticas, [w:] Afinidades Electivas, red. Alberto Martin Expósito, ARCO, Madrid 2005.
  • Światy możliwe – światy wirtualne – światy sztuki. Fragmenty teorii doświadczenia rzeczywistości wirtualnej, [w:] Estetyka wirtualności, red. Michał Ostrowicki, Universitas, Kraków 2005, s. 15-26.
  • Arts, Media, Cultures: Histories of Hybridisation, „Convergence" 2005, Volume 11, Number 4, s. 124-132.   pdfpobierz tekst
  • Od web.studies do antropologii nowej wizualności. Współczesna badania nad cyberkulturą, „Kultura Współczesna" 2005, nr 1 (43), s. 32-40. pdfpobierz tekst 
  • Orlan, Stelarc and the Art of Virtual Body, „Art Inquiry" 2005, Volume VII, s. 85-94.   pdfpobierz tekst
  • Strukturalne i funkcjonalne transformacje muzeum ery cyfrowej, [w:] Nowe muzeum sztuki nowoczesnej, czy współczesnej?, red. Dorota Folga-Januszewska, Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 2005, s. 125-130.
  • Umění pohyblivého obrazu tváři v tvář elektronické vyzve, [w:] Tvořivé zrady. Současné polské myšlení o filmu a audiovizuální kultuře, Národní filmový archiv, Praha 2005.
  • Gábor Bódy – niedokończony projekt, [w:] Katalog 5. Festiwalu Filmowego Era Nowe Horyzonty, red. Szymon Holcman, Cieszyn 2005.   pobierz tekst
  • Obrazy jako źródło samopoznania. Wstęp do twórczości Gary'ego Hilla, „Zeszyty Artystyczne", ASP Poznań, tom 14, maj 2005, s. 61-67.   pdfpobierz tekst
  • Zbigniew Rybczyński – nowe obszary widzenia, [w:] Kino polskie w trzynastu sekwencjach, red. Ewelina Nurczyńska-Fidelska, Rabid, Kraków 2005.   pdfpobierz tekst
  • Video Art in Poland / Sztuka wideo w Polsce, [w:] Contemporary Identities. Current Artistic Creation in Poland, ed. Magdalena Lewoc, Muzeum Narodowe, Szczecin / Apollonia, European Art Exchanges, Strasbourg 2004, s. 76-91.
  • Spaces of Intimacy / Przestrzenie intymności, [w:] Contemporary Identities. Current Artistic Creation in Poland, ed. Magdalena Lewoc, Muzeum Narodowe, Szczecin / Apollonia, European Art Exchanges, Strasbourg 2004, s. 156-165.
  • Historie hybrydyzacji. Sztuka (multi)mediów wobec procesów globalizacji kultury, [w:] Kultura w czasach globalizacji, red. Małgorzata Jacyno, Aldona Jawłowska, Marian Kempny, Wydawnictwo IFiS Pan, Warszawa 2004, s. 277-287.   pdfpobierz tekst
  • Awangarda w ponowoczesności, „Kultura Współczesna" 2004, nr 1, s. 126-137.   pdfpobierz tekst
  • screens/images/worlds_transformations of seeing, „Art Inquiry" vol. V, 2003, s. 87-104.   
  • Pierwsza dekada wolności. Uwagi na temat sztuki polskiej lat 90., [w:] Sztuka lat 90., red. Halina Gajewska, Centrum Rzeźby Polskiej, Orońsko 2003, s. 41-47.   pdfpobierz tekst
  • Artistic Experiment in Polish Film and Video Art, [w:] The New Polish Cinema, red. Janina Falkowska, Marek Haltof, Flicks Books, Trowbridge 2003, s. 165-177.
  • Wędrówka – tożsamość – narracja, [w:] Hybris, red. Sebastian Cichocki, Bytomskie Centrum Kultury, Bytom 2003, s. 37-48.   pdfpobierz tekst
  • Labirynty tożsamości. Uwagi na temat twórczości Anny Baumgart, [w:] Anna Baumgart, red. Małgorzata Jankowska, Toruń 2002, s. 2-8.
  • Ekrany/obrazy/światy_transformacje widzenia, [w:] Wiek ekranów. Przestrzenie kultury widzenia, red. Andrzej Gwóźdź, Piotr Zawojski, Wydawnictwo Rabid, Kraków 2002, s. 379-392.   pdfpobierz tekst
  • Wędrujące obrazy wędrówek. Twórczość wideo Roberta Cahena / Les tableaux voyageurs de voyages. Oeuvres vidéos de Robert Cahen, [w :] Robakowski – Cahen, red. M. Sielska, Państwowa Galeria Sztuki, Warszawa – Centre Européen d'Aide aux Créations Artistiques, Strasbourg, 2002.
  • Przestrzeń wirtualna i kino, [w:] Blaustein. Koncepcja odbioru mediów, red. Zofia Rosińska, Warszawa 2001, s. 127-132.
  • Reflections on Cyberculture, „Art Inquiry" Vol. III, 2001, s. 47-62.
  • Godard, Shaw, Mikami: perspektywy widzenia, „Kwartalnik Filmowy" 2001, nr 35-36, s. 93-100.
  • To co nie przemija – namiętności i inne przypadki. Kilka nieco skorygowanych uwag o najnowszej twórczości Izabelli Gustowskiej, [w:] Izabella Gustowska: Namiętności i inne przypadki / Izabella Gustowska: Passions and Other Cases, red. Ryszard W. Kluszczyński, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2001, s. 6-11.   pdfpobierz tekst
  • Wprowadzenie do problematyki sztuki wideo, [w:] Nowe media w komunikacji społecznej XX wieku, red. Maryla Hopfinger, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001, s. 330-346.
  • Sztuka multimediów, [w:] Nowe media w komunikacji społecznej XX wieku, red. Maryla Hopfinger, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001, s. 503-520.
  • Net Art – nowe terytorium sztuki, [w:] Nowe media w komunikacji społecznej XX wieku, red. Maryla Hopfinger, Oficyna Naukowa, Warszawa 2001, s. 417-429.
  • The Art of Installation, „Art Inquiry" vol. II, 2000, s. 53-73.
  • Kultura, tożsamość i globalna komunikacja. Zarys problematyki, „Kino" 2000, nr 11, s. 48-51.
  • Sztuka wyobcowana, [w:] Kinga Araya – Grounded, red. Ryszard W. Kluszczyński, Centrum Sztuki Współczesnej, Warszawa 2000, s. 7-13.
  • Ontologiczne transgresje: sztuka pomiędzy rzeczywistością realną a wirtualną, „Kultura Współczesna" 2000, nr 1-2, s. 192-197.   pdfpobierz tekst
  • Sztuka mediów i sztuka multimediów albo o złudnych analogiach, [w:] Ekspansja obrazów. Sztuka i media w świecie współczesnym, red. Beata Frydryczak, Wydawnictwo WSP TK, Zielona Góra – Warszawa 2000, s. 167-172.
  • Pasaże pomiędzy światami. Uwagi na temat najnowszej twórczości Izabelli Gustowskiej, [w:] Izabella Gustowska – Względne cechy podobieństwa I – II, red. Wojciech Makowiecki i Marianna Michałowska, Galeria Arsenał, Poznań 2000, s. 15-20; przedruk: „Gazeta malarzy i poetów" 2000, nr 5.
  • Warsztat Formy Filmowej (1970-1977). Z notatek kuratora wystawy, „Exit" 2000, nr 3, 2252-2257.
  • Kunst der Medien, Medialisierung der Kunst, "Springerin" V: 1999, nr 1, s. 34-37.
  • Kilka uwag na temat etyki w świecie płynnych tożsamości, [w:] Piękno w sieci. Estetyka a nowe media, red. Krystyna Wilkoszewska, Kraków 1999, s. 301-304.
  • Dissolved or Hidden? On the Position of an Interactive Artist, [w:] Internet Art Between the Interactivity, Void and Diss-authorization, red. Nebojsa Vilic, SCCA, Skopje 1999, s. 23-32.
  • Kunst an der Schwelle eines Neuen Zeitalters / Art at the Threshold of a new Era, [w:] Media Revolution, red. Stephen Kovats, Campus Verlag, Frankfurt/New York 1999, s. 16-30.
  • The Multimedia Challenge. Art at the Turn of the Century, "Art Inquiry" vol. I, 1999, s. 87-108.
  • Od konceptualizmu do sztuki hipermediów. Rozważania na temat modelu sytuacji estetycznej w sztuce multimedialnej, [w:] Piękno w sieci. Estetyka a nowe media, red. Krystyna Wilkoszewska, Kraków 1999, s. 77-86.
  • New Poland – New Video. Some reflections on Polish Video Art since 1989, [w:] Interstanding 2, red. Sirje Helme, Tallin 1999, s. 114-117.
  • Artyści pod pręgierz, krytycy sztuki do kliniki psychiatrycznej, czyli najnowsze dyskusje wokół sztuki krytycznej w Polsce / Artists sent to the pillary, art critics to a lunatic asylum – the latests discussion on critical art in Poland, „Exit. Nowa sztuka w Polsce" 1999, nr 4 (40), s. 2074-2081.    pdfpobierz tekst    Tłum. niemieckie: Bataille ins Gefängnis! Kreuzigt die Künstler! Kritiker ins Irrenhaus! Zensur, Polemik, Medienjustiz gegen kritische Kunst in Polen, "Springerin" V: 1999, nr 3, s. 50-52.
  • 1985-1995: kino elektroniczne czyli doświadczenie kresu i nowego początku, [w:] Kino ma 100 lat. Dekada po dekadzie, red. Jan Rek i Elżbieta Ostrowska, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1998, s. 167-181. 
  • Art, Media, and Power, [w:] ISEA 97 Chicago. Conference Proceedings. Papers presented at the International Symposium on Electronic Art, The School of the Art Institute of Chicago, 1998, s. 31-33.
  • Between Public and Private Space. On the art of Sanja Iveković, [w:] Is This My True Face, red. Tihomir Milovac, Museum of Contemporary Art, Zagreb, 1998, s. 5-15.   pdfpobierz tekst
  • Art of Virtual Bodies, [w:] Consciousness Reframed: art and consciousness in the post-biological era. Conference Proceedings, red. Roy Ascott, University of Wales College, Newport, 1997, s. nlb. Przedruk [w:] „Digital Creativity", 1998, Vol. 9, No 1, s. 38-42. Przedruk [w:] Digital Creativity: A Reader, red. Colin Beardon, Lone Malmborg, Swets & Zeitlinger Publishers, Lisse 2002, s. 80-84.   pdfpobierz tekst
  • Postmodernizm i cyberkultura, [w:] Postmodernizm po polsku?, Acta Universitatis Lodziensis, red. Agnieszka Izdebska, Danuta Szajnert, Łódź 1998, s. 117-134.
  • Art Against Imponderabilia. On the works of Vera Frenkel / Sztuka w obliczu wartości podstawowych. O twórczości Very Frenkel, [w:] Vera Frenkel: ...from the Transit Bar – Body Missing – www.yorku.ca/Body Missing, red. Ulla Arnell, Thomas Sandquist, Riksutställningar, Stockholm 1997, s. 13-17.
  • The viewer as performer. Reflections on interactive art, [w:] Modern Theatre in Different Cultures, red. Eleonora Udalska, Wydawnictwo Energeia, Warszawa 1997, s. 261.
  • Józef Robakowski. Entwurf eines portraits, „Kursiv", 1997, nr 2 (4), s. 24-29.
  • The Material Versus The Virtual. On Dialectics of Dalibor Martinis' Art, [w:] Martinis - Observatorium. Video/audio/interactive installations, La Biennale di Venezia. XLVII Esposizione Internazionale d'Arte, Croatian Pavilion, red. Berislav Valusek, Rijeka: Museum of Modern Art, 1997, s. 40-47.   pdfpobierz tekst
  • (Audio)visuelle Labyrinthe. Non-lineare Diskurse in Linearen Medien / (Audio)Visual Labyrinths. Non-Linear Discourses in Linear Media, [w:] Katalog der 43. Internationalen Kurzfilmtage Oberhausen, red. Birgit Konopatzki, Andreas Krönung, Ilona Traub, Oberhausen 1997, s. 138-144.
  • Sztuka w cyberkulturze, „Odra", 1997, nr 11, s. 41-47; zmieniona wersja [w:] Kultura i sztuka u progu XXI wieku, red. Sław Krzemień-Ojak, Białystok, 1997, s. 209-220.
  • The Context Is the Message. Interactive Art as a Medium of Communication, [w:] Seventh International Symposium on Electronic Art Proceedings, red. M. B. Roetto, Rotterdam 1997, s. 36-40. Przedruk w niemieckim tłum.: Interaktive Kunst als Kommunikationsmedium, [w:] InterAct! Schlüsselwerke Interaktiver Kunst, red. Söke Dinkla, Cornelia Brüninghaus-Knubel, Cantz Verlag, Wilhelm Lehmbruck Museum Duisburg 1997, s. 29-35.
  • Czy oglądanie filmów Ulrike Ottinger może sprawić przyjemność mężczyźnie?, [w:] Ulrike Ottinger, red. Grażyna M. Grabowska, Renata Prokurat, Goethe-Institut/Filmoteka Narodowa, Warszawa 1997, s. 35-39.   pdfpobierz tekst
  • Metafora, ironia i geografia doświadczeń / Metaphor, Irony and Geography of Experience, [w:] WRO 97. Media Art Biennale, red. Piotr Krajewski, Violetta Kutlubasis-Krajewska, Wrocław 1997, s. 36-41.
  • Töredék a lengyel videóművészet történetéről, tłum. L. Pálfalvi, „Balkon" [Budapeszt], 1997, nr 1-2, s. 13-15.
  • Transmedializm. O twórczości Ryszarda Waśki / Trans-Media Art. On the Art of Ryszard Waśko, [w:] Ryszard Waśko. Retrospektywa 1970-1990 (fotografia, film, video), Galeria Forum Fotografii, Łódź 1997, s. nlb.
  • Komunikowanie w sztuce interaktywnej, [w:] Kultura i sztuka u progu XXI wieku, red. Sław Krzemień-Ojak, Białystok, 1997, s. 221-240.
  • Nove Polsko - nove video, „Umelec" (Praga), nr 4, s. 8-9.
  • Interactivity and the Problem of Communication in the Context of Philosophy of Deconstruction, [w:] NewMediaLogia, red. Irina Ałpatowa, SCCA, Moskwa 1996, s. 192-194; tłum. rosyjskie: s. 54-56.
  • Uwagi na temat estetyki gwałtu w sztukach medialnych, „Magazyn Sztuki", 1996, nr 4 (12), s. 146-151.
  • The Context Is the Message. Interactive Art as a Medium of Communication, in: Seventh International Symposium on Electronic Art Proceedings, ed. M. B. Roetto, Rotterdam 1997, p. 36-40.   pdfpobierz tekst
  • Film awangardowy, [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku. Od awangardy do postmodernizmu, red. Grzegorz Dziamski, Instytut Kultury, Warszawa 1996, s. 147-162.
  • Tożsamość sztuki – tożsamość artysty. O twórczości Józefa Robakowskiego / The Identity of Art – the Identity of the Artist. About the Work of Józef Robakowski, „Magazyn Sztuki" 1996, nr 3 (11), s. 196-216.
  • Interaktywność – właściwość odbioru czy nowa jakość sztuki/kultury?, [w:] Estetyczne przestrzenie współczesności, red. Anna Zeidler-Janiszewska, Warszawa 1996, s. 143-153.
  • The Past and Present of (Multi)Media Art in Central and Eastern European Countries An Outline. (Approach 2), [w:] Reader V2_East Meeting, red. Inke Arns, V2 Rotterdam, 1996, s. 12-18.
  • Nowa fala w polskiej sztuce video (1989-95), [w:] Galeria Kont 1992-1995, red. Zbigniew Sobczuk, Lublin 1996, s. 12-13.
  • Modernizm – postmodernizm – dekonstrukcja. Z rozważań nad cyberkulturą / Modernity – Postmodernity – Deconstruction. Reflections About Cyberculture, „Magazyn sztuki", 1996, nr 1, s. 120-142.
  • Jean-Luc Godard (w 13 obrazach), [w:] Mistrzowie kina europejskiego, red. Kazimierz Sobotka, Łódź 1996, s. 141-165.
  • Bunt ujarzmionych ciał. O twórczości Lynn Hershman / Captured Bodies of Resistance. On the Art of Lynn Hershman, [w:] Lynn Hershman: Bunt ujarzmionych ciał, katalog wystawy, Centrum Sztuki Współczesnej, red. Ryszard W. Kluszczyński, Warszawa 1996, s. 49-62; tłum. francuskie Simonetty Cargioli,, Corps de résistance capturés, „Turbulences Vidéo" nr 12, 1996, s. 42-50.
  • Neue Videokunst in Polen, [w:] 9. Videofest 1996 [katalog], red. S. Weber, Mediopolis Berlin 1996.
  • Sztuka w świecie wirtualnym, „Format" 1995, nr 3-4, s. 124-126. 
  • Film jako hipertekst: odbiór - analiza - interpretacja, [w:] Interpretacja dzieła filmowego. Teoria i praktyka, red. Ewelina Nurczyńska-Fidelska i Piotr Sitarski, Łódź 1995, s. 87-101. 
  • Doświadczanie siebie - doświadczanie świata. Video Marka K. Wasilewskiego, [w:] Piramidy. Marek Wasilewski – videoinstalacje, Galeria Arsenał, Białystok 1995, s. nlb.
  • The Realization of a Utopia. The Video of Zbigniew Rybczyński, [w:] Polish Cinema in Ten Takes, red. E. Nurczyńska-Fidelska i Z. Batko, ŁTN, Łódź 1995, s. 139-149.
  • Postawy analityczne i autoanalityczne w sztukach medialnych, "Exit. Nowa sztuka w Polsce", 1995, nr 4, s. 1070-1075.
  • New Poland – New Video: Reflections on Polish Video Art, [w:] In Sight. Media Art from the Middle of Europe, ed. S. Mitchell, YYZ Toronto, 1995, s. 36-39. Przedruk w tłum. francuskim: Le nouvel art vidéo en Pologne, tłum. Simonetta Cargioli, „Turbulences Vidéo" nr 11, 1996, s. 49-52.
  • Sztuka mediów w perspektywie historycznej (refleksje na marginesie „Multimediale 1995"), „Magazyn sztuki", 1995, nr 2-3 (6-7), s. 274-282.
  • Kino – interaktywność – dekonstrukcja. Z rozważań nad cyberkulturą, [w:] Kino według Alicji, red. W. Godzic, T. Lubelski, Universitas, Kraków 1995, s. 133-140.
  • Eco średniowieczny, „Magazyn sztuki", 1995, nr 2-3 (6-7), s. 440-444.
  • Szemelvenyek a Lengyel animacios film tortenetebol [Fragmenty z historii filmu animowanego w Polsce], A Bermuda Kör, Budapeszt 1995, s. nlb.
  • Kino i rzeczywistość wirtualna, "Więź", 1995, nr 8, s. 35-42.
  • Video w muzeum. Cz. 1, „Exit. Nowa sztuka w Polsce", 1995, nr 1(21), s. 914-915; Cz. 2, „Exit. Nowa sztuka w Polsce", 1995, nr 3(23), s. 1032-1033.
  • Sztuka instalacji w świecie (multi)mediów. Zarys problematyki, „Rocznik Rzeźba Polska", T. VII, 1994-1995, s. 63-75.
  • Sztuka jako instalacja. Uwagi na temat twórczości Józefa Robakowskiego, „Rocznik Rzeźba Polska", T. VII, 1994-1995, s. 107-110.
  • Przestrzenie multimedialne Mirosława Rogali, „Rocznik Rzeźba Polska", T. VII, 1994-1995, s. 111-114.
  • Kino jako sztuka totalna. Twórczość filmowa Franciszki i Stefana Themersonów, [w:] Świat według Themersonów. Szkice do portretu, red. Zbigniew Majchrowski, Gdańsk 1994, s. 29-38. 
  • Video w przestrzeniach polskiej sztuki, „Exit. Nowa sztuka w Polsce", 1994, nr 4 (20), s. 858-861.
  • Fragmenty do historii sztuki video w Polsce, „Zeszyty Artystyczne", 7, red. Marek Wasilewski, Państwowa Wyższa Szkoła Sztuk Plastycznych, Poznań, 1994, s. 92-102.
  • Hoehepunkte in der Geschichte des polnischen Avantgardefilms / Highlights from the history of the Polish avant-garde film, European Media Art Festival Catalogue, red. H. Tepe, Ralf Sausmikat, Osnabrück 1994, s. 138-151. Przedruk w tłum. węgierskim: Villanasok a lengyel avantgarde film tortenetebol, Budapest 1994. Przedruk w tłum francuskim: Les grands moments de l'histoire du cinéma d'avant-garde polonais, tłum. Simonetta Cargioli, „Turbulences Vidéo" nr 11, 1996, s. 42-48.
  • Poszukując głębokich sensów umykających obrazów, „Exit. Nowa sztuka w Polsce", 1994, nr 2, s. 762-767.
  • Skizze zur Geschichte des Avantgardefilms in Polen, „Journal Film. Die Zeitschrift fur das andere Kino", 1994, nr 1 (27), s. 66-68.
  • Das Avantgardekino in den Landern Mittel- und Osteuropas, [w:] Europa, Europa. Das Jahrhundert der Avantgarde in Mittel- und Osteuropa. Katalog, t.2, red. A. Kulenkampff, Kunst- und Ausstellungshalle, Bonn 1994, s. 169-173.
  • Film – taniec obrazów, „Obieg", 1994, nr 1-2, s. 26-28.
  • Film, muzyka, język. Polskie dyskusje o filmie abstrakcyjnym w okresie dwudziestolecia międzywojennego, „Exit. Nowa sztuka w Polsce" 1993, nr 4, s. 676-679. 
  • Videokunst in Polen. Eine Historische Skizze / Videoart in Poland. An Historical Outline, [w:] Ostranenie. 1. Internationales Videofestival am Bauhaus Dessau, red. Inke Arns, Elisabeth Tharandt, Dessau 1993, s. 143-152.
  • Kino przeciw kinu: radykalne tendencje w sztuce filmowej, [w:] Kino o kinie, czyli o samoświadomości sztuki filmowej, red. Ewelina Nurczyńska-Fidelska, Zbigniew Batko, Łódź 1993, s. 35-42.
  • Norman McLaren, czyli o eksperymencie w filmie animowanym, „Obieg", 1993, nr 9-10, s. 16-18.
  • Strategie polityczne w polskim kinie popularnym, [w:] Acta Universitatis Lodziensis. Folia Scientiae Artium et Litterarum 4, red. Mirosława Salska-Kaca, Łódź, 1993, s. 125-132.
  • Wysychające źródło. Rozważania o filmie awangardowym i jego miejscu w kulturze, „Suplement", maj 1993, nr 23, s. 6-7.
  • Sztuka wirtualnego ciała, „Rocznik Rzeźba Polska", tom VI, 1992-1993, s. 46-53.
  • Video 1992: tendencje, publikacje, festiwale. Część 1, „Obieg", 1993, nr 1-2, s. 44-46; Część 2, „Obieg", 1993, nr 3-4, s. 24-27.
  • Metafizyki obrazu, „Exit. Nowa sztuka w Polsce", 1993, nr 1, s. 544-545.
  • The Medium is The Message. Video art w poszukiwaniu swej tożsamości, „Format" 1992, nr. 1-2, s. 11-13. 
  • Facing Reality: the Case of Film Art, „Polish Art Studies", XIV: 1992, s. 239-246.
  • Orientalne konteksty neoawangardy. Dialog Edwarda Stachury z Nisargadatą Maharajem, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace historycznoliterackie, z. 79, Kraków 1992, s. 215-227 [współaut. Grażyna Szymczyk-Kluszczyńska].
  • Fragmenty z kartoteki Greenawaya, [w:] Peter Greenaway, red. Ewa Mazierska, Warszawa 1992, s. 6-18. 
  • Joan Jonas, albo przyczynek do historii video, „Obieg", 1992, nr 11-12, s. 38-39.
  • Advantages of Being Independent, „New Observations" [New York], nr 91, 1992, s. 16-17.
  • Awangardowy film i sztuka video w Polsce. Zarys historyczny, [w:] Środek Europy, red. Ryszard W. Kluszczyński, Warszawa 1992, s. 52-73.
  • Autor w filmie awangardowym, [w:] Autor w filmie. Z dziejów ewolucji filmowych form artystycznych, red. Marek Hendrykowski, Poznań 1991, s. 54-66.
  • The Video Art in Poland in the Eighties, [w:] Image Media - Crossing Borders, red. K. Noda, T. Yamada, Fukui 1991 [także przekład japoński], s. 42-44.
  • Osobność, [w:] Sztuka Osobna, czyli Republika Artystów Niezależnych [katalog wystawy], CSW, Warszawa 1991, s. nlb.
  • Les genres du film classique d'avant-garde, „Zagadnienia Rodzajów Literackich", XXXIII, 1991, 1, s. 5-22.
  • Ekscentrizm i ekscentricznost'. O podwiżnosti granic w iskustwie, „Kinowiedczeskie Zapiski", 1990, nr 7, s. 151-154.
  • Awangarda i status artystyczny kina, [w:] W kręgu zagadnień awangardy III, red. Grzegorz Gazda i Ryszard W. Kluszczyński, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1990, s. 111-124. 
  • Film jako sztuka, sztuka jako film. Uwagi na temat dziejów myśli filmowej, [w:] Z dziejów myśli filmowej. Rewizje i rewindykacje, red. Edward Zajiček, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego nr 1040, Katowice 1989, s. 9-19.   pdfpobierz tekst
  • The Eighties: From Specificity To The New Tradition. Avant-Garde Film and Video Art in Poland, „Undercut" [London], nr 18, 1989, s. 7-8.
  • 31 Excerpts from the History of Polish Film and Video Avant-Garde, „Undercut", nr 18, 1989, s. 8-14.
  • Film as an Ally of the Great Avant-Garde, „Polish Art Studies", X: 1989, s. 175-184.
  • Kino w diasporze. Awangarda filmowa w Polsce lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, „Oko i Ucho. Problemy sztuk wizualnych i słuchowych", 1989, nr 1, s. 8-13.
  • Od Warsztatu Formy Filmowej do Łodzi Kaliskiej. Z historii filmu awangardowego w Polsce, „Powiększenie" 1988, nr. 8, s. 59-63. 
  • O awangardowej postawie wobec codzienności, [w:] Estetyka codzienności, red. Janusz Chłopecki, Adam Horbowski, Rzeszów 1988, s. 133-147. 
  • Musdienu avangarda kino veidoli / Niekotoryje aspekty sowriemirnnogo awangardnogo kino, „Ars" [Riga], 1988, nr 6. 
  • Avangardisms ka izpetas problema, „Literatura un Maksla" (Riga), 1988, nr. 38. 
  • Luis Bunuel: pragnienie buntu i bunt pragnień, [w:] Estetyka pragnień, red. Jolanta Brach-Czaina, Lublin 1988, s. 101-110.
  • Wątki fenomenologiczne w polskich badaniach nad filmem, „Studia filozoficzne", 1987, nr 2, s. 145-161.      Przedruk w tłum. angielskim: Phenomenological Traits in Polish Film Studies, „Polish Art Studies", IX: 1988, s. 259-273.   pdfpobierz tekst
  • Qu'est-ce que c'est l'avant-garde?, „Zagadnienia Rodzajów Literackich", XXX, 1987, 1, s. 21-37. 
  • Zagrożona tożsamość. Jednostka i świat w twórczości Romana Polańskiego, [w:] Film polski. Twórcy i mity, red. Kazimierz Sobotka, ŁDK, Łódź 1987, s. 91-101. pdfpobierz tekst
  • Przemiany filmu awangardowego na tle przemian sztuki współczesnej, [w:] Estetyka i struktura dzieła filmowego, red. Jan Trzynadlowski, Wrocław 1987, s. 141-149.
  • Awangarda - sztuka nowa i antysztuka, „Przegląd Humanistyczny" 1986, nr 3-4, s. 101-118. 
  • O dzisiejszej sytuacji awangardy, Łódzkie Towarzystwo Naukowe. Sprawozdania z Czynności i Posiedzeń Naukowych, XL, 4, 1986, ss. 8. 
  • Koncert filmowy. O związkach między malarstwem, muzyką i filmem, „Iluzjon. Kwartalnik Filmoteki Polskiej", 1986, nr 3, s. 40-48.
  • Typy komunikowania w sztuce filmowej, „Przekazy i Opinie", 1986, nr 2-3, s. 117-128.
  • O zasadach badania awangardy (inspiracje ze strony rosyjskiej szkoły formalnej), [w:] Wybory i ryzyka awangardy. Studia z teorii awangardy pod red. Urszuli Czartoryskiej i Ryszarda W. Kluszczyńskiego, PWN, Warszawa-Łódż 1985, s. 85-105. 
  • Portret trumienny. O spójności znaczeniowej filmu Bez końca Krzysztofa Kieślowskiego, „Powiększenie" 1985, nr 3, s. 36-39. 
  • Jedyne raje to raje utracone. Analiza twórczości Tadeusza Konwickiego, [w:] Szkice o filmie polskim, red. Bronisława Stolarska, Łódź 1985, s. 71-109.
  • Wszystko jest poezją - każdy jest poetą, czyli od sztuki-działania do sztuki-życia, [w:] Czym jest sztuka? Materiały ogólnopolskiego seminarium estetycznego, red. Krystyna Wilkoszewska, Kraków 1985, s. 57-61.
  • Narracja pozornie subiektywna w filmie Andrzeja Żuławskiego Trzecia część nocy, [w:] Analizy i interpretacje. Film polski, red. Alicja Helman, Tadeusz Miczka, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, nr 608, Katowice 1984, s. 29-41.    pdfpobierz tekst
  • Spory o awangardę, „Przegląd Humanistyczny" 1983, nr 5, s. 183-186. 
  • Kino i film w teorii sztuki Tadeusza Peipera, [w:] Problemy awangardy, red. Tadeusz Kłak, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 1983, s. 67-79. 
  • Poetyka sformułowana radzieckiego filmu konstruktywistycznego, [w:] Studia z poetyki historycznej filmu, red. Alicja Helman, Tadeusz Lubelski, Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego nr 628, Katowice 1983, s. 83-95. pdfpobierz tekst 
  • Poemat kinematograficzny. Analiza pewnego typu związków między literaturą a kinem, „Przegląd Humanistyczny", 1982, nr 11, s. 35-53 [współaut. Grażyna Szymczyk-Kluszczyńska]. Przedruk w tłum francuskim: Poeme cinematographique, „Zagadnienia Rodzajów Literackich", XXVII, 1986, 2, s. 38-56.
  • U początków teorii filmu plastycznego, [w:] W kręgu zagadnień awangardy I, red. Grzegorz Gazda, Tadeusz Szczepański, Acta Scientiarum Artium et Librorum 3, Łódź 1982, s. 239-248.
  • Poziomy znaczeniowe tekstu filmowego, [w:] Szkice z teorii filmu, red. Alicja Helman, Prace naukowe Uniwersytetu Śląskiego nr 216, Katowice 1978, s. 72-80.